Lá thư Oslo
NA UY VÀ GIẢI
THƯỞNG NOBEL H̉A B̀NH
Mỗi năm, vào ngày
10.12, giải thưởng Nobel được phát ở
Stockholm và Oslo. Bốn giải thưởng về
văn chương, y khoa, vật lư và hóa học được
phát ở Stockholm, riêng giải ḥa b́nh được phát ở
Oslo. Tại sao Na Uy lại được chọn làm
nơi phát giải thưởng hoà b́nh ? Lư do thứ nhất,
khi ông Nobel viết chúc thư, Na Uy và Thụy Điển
cùng chung một quốc gia, chưa bị tách rời như
hiện nay.Thứ hai, quốc hội Na Uy, đă đóng vai
tṛ tích cực trong việc t́m kiếm giải pháp ḥa b́nh cho
nhiều quốc gia trên thế giới. Ngoài ra, Nobel rất
thích văn chương Na Uy, ông thích đọc Bjørnson, một
văn sĩ viết nhiều sách và sống say mê v́ lư tưởng
ḥa b́nh.
Năm 2001, người Na Uy ăn
mừng kỷ niệm 100 năm giải thưởng ḥa
b́nh, cũng vào năm này, nhiều người tự hỏi v́ sao giải Nobel được
đánh giá rất cao trên thế giới nếu mở tự
điển Oxford, người ta sẽ đọc
được giải thưởng ḥa b́nh ” The world´
s most prestigious prize ” Sau
đây là năm lư do chính:
1.
Giải Nobel ḥa b́nh đă
phát trên 100 năm
2.
Giải thưởng này
có liên hệ với các giải thưởng khác ở Thụy
Điển
3.
Giải thưởng có tấm
vóc quốc tế, trao cho nhiều người trên thế
giới
4.
Số tiền thưởng
rất lớn, trên 10 triệu kroner
5. Ủy ban chọn người ít lầm lẫn, họ
không bao giờ chọn những người không xứng
đáng.
Tưởng cũng nên nhắc lại người sáng
lập giải thưởng, ông Alfred Nobel. Ông sinh ra ở
Stockholm ngày 21.10.1833, năm 30 tuổi, ông trở thành một
hóa học gia nổi tiếng. Ông phát minh chất nổ
nitroglyserin và từ năm 1864, ông bắt đầu sản
xuất chất nổ. Việc sản xuất và buôn bán chất
nổ đưa đến một thành công kỷ lục,
công ty ông bán chất nổ cho nhiều quốc gia như Áo,
Bỉ, Hoa Kỳ, Nam Phi, Úc Đại Lợi ...Về t́nh
trạng gia đ́nh, ông sống độc thân, không có con
cái. Ông mất vào ngày 10.12.1896, trước khi ông mất ông
có tất cả 93 hăng xưởng ở 20 quốc gia, ông
ta là một trong những ngựi giàu nhất Âu châu thời
đó. Ngày 27.11.1895, ông để lại một di chúc, ông
dành một số tiền nhỏ cho gia đ́nh, phần lớn
cho vào qũy Nobel, tiền lời của quỹ này sẽ
dùng để trao giải thưởng cho những người
có phát minh hữu ích cho nhân loại hay cho các cơ quan bảo
vệ ḥa b́nh. Khi ông kư di chúc, số tiền quỹ
Nobel 31 triệu kroner, tiền Thụy Điển, đến
nay, số tiền đó đă tăng lên 2,8 tỉ
kroner. 50% số tiền trong quỹ được đầu
tư vào các cổ phần, 44% đầu tư vào thị
trường chứng khoán, số c̣n lại đầu
tư vào địa ốc.
Tại Na Uy, Ủy ban Nobel gồm
năm hội viên, được lựa chọn từ quốc
hội với nhiệm kỳ 6 năm. Ủy ban thi hành
đúng di chúc của Nobel. thời hạn cuối để
đề cử ứng viên là tháng hai, từ đó ủy
ban từ từ loại dần các ứng viên, khoảng giữa
tháng 10, ủy ban công bố ai hoặc cơ quan nào thắng
giải, ngày công bố, ủy ban phải nêu rơ lư do. Đúng
vào ngày Nobel tạ thế 10.12, một buổi lễ long trọng
được tổ chức ở Ṭa Đô Chánh Oslo, để
phát giải thưởng ḥa b́nh. Người thắng giải
được trao tặng một huy chương vàng, một
văn bằng và một số tiền trên 10 triệu kroner
Trước đây, một số danh nhân đă thắng giải
Nobel hoà b́nh: Tổng thống Theodore Roosevelt, Lech Walesa,
Gorbatsjov, Dalai Lama, Jimmy Carter...
Năm nay, ủy ban Nobel đă chọn
trong số 191 ứng viên, 123 tổ chức. Theo hăng tiên
đoán Centrebet của Úc, hai
nhân vật và một phong trào có nhiều hy vọng thắng
giải Nobel:
·
Tổng thống Phần
Lan : Martti Ahtisaari
·
Tổng thống
·
Phong trào tranh đấu tự do cho Aceh
Ngoài ra, các ca sĩ như Bono, Bob Geldodf
cũng là những ứng viên có nhiều
triển vọng.
Trái lại những
tiên đoán, giải ḥa b́nh năm nay được phát
cho giáo sư Đông Hồi Muhammad Yunus và Grameen Bank của ông. Việc làm của ông đă
giúp đỡ dân nghèo cải
thiện đời sống hàng ngày. Theo ủy ban Nobel, cuộc tranh đấu chống nghèo là một
việc quan trọng để duy tŕ ḥa
b́nh. Nhiều cuộc nghiên cứu cho rằng
tất cả những tranh chấp vơ trang
đều xảy ra từ những
nước nghèo, chống nghèo là phương cách để tạo lập ḥa b́nh. Ông
Yunus và nhà băng của
ông đă đóng góp tích
cực vào công tác đó..
Khi nói chuyện
với thong tấn xă AP , ông dự
định dùng tất cả số tiền thưởng cho người nghèo, ông sẽ thành
lập một nhà máy làm
thực phẩm cho người nghèo, số tiền c̣n lại, ông dùng cho một
bệnh viện về mắt, cũng để chữa trị cho người nghèo.
Sau ngày phát giải thưởng, ngày thứ hai 11.12 năm nay, các nghệ sĩ khắp thế giới sẽ đến Oslo Spektrum, thực hiện chương tŕnh Đại Ḥa Nhạc để vinh danh người thắng gỉải
Nobel. Nữ tài tử nổi tiếng của Mỹ
Na Uy là một quốc
gia nhỏ bé trên thế
giới, trong thời chiến cũng như trong thời b́nh, nhưng giải thưởng
Nobel hoà b́nh có một tầm
vóc quốc tế. Được các tài tử
nổi danh quốc tế đến đây để phổ biến thông điệp ḥa b́nh là một
điều đáng mừng. Cũng may, những nghệ sĩ được mời đều nhận lời tham dự, cho dù họ
rất bận việc ở quê nhà.Khi những tài tử thượng
thặng như: Meryl Streep, Anthony Hopkins,
Michael Douglas, Tom Cruise, Oprah Winfrey, Salna Hayck, Julianna Moore đến Oslo Spektrum, họ thu hút
rất đông khán giả trong cũng như ngoài nước.Chương tŕnh
ḥa nhạc khoảng ba tiếng đồng hồ, được truyền đi trên khắp thế giới với khoảng 430 triệu gia đ́nh theo dơi. Đây là
một dịp quí báu để
quảng cáo du lịch Na Uy. Nhiều chính trị gia, nhiều ca sĩ có ư muốn
đên
Bên cạnh công cuộc chống nghèo, chiến tranh là một
đề tài nhân loại luôn luôn nhắc
đến. H́nh ảnh hăi hùng của
hàng ngàn chiến sĩ trẻ ngă gục
bên bờ biển Normandie vẫn c̣n ám
ảnh nhân loại. Chúng ta phải chấm
dứt nghiên cứu vũ khí mới, tránh sản xuất vũ khí với số
lượng khổng
lồ, giảm thiểu ngân sách quốc pḥng. Tiếc thay, hiện nay nhiều quốc gia vẫn tiếp
tục chạy đua vũ khí, t́m cách
chế tạo vũ khí hạch
tâm.
Cuối cùng, Cựu Tổng thống Jimmy
Carter cũng lên tiếng kêu gọi. ḥa b́nh . Trong một
bài diễn văn nhân ngày
ông nhận giải ḥa b́nh:
“ Chiến
tranh có thể là một
điều xấu cần thiết. Nhưng cho dù cần thiết
tới đâu chiến tranh vẫn là một điều
xấu, không bao giờ là
một điều tốt. Chúng ta không thể
học cách chung sống ḥa b́nh, khi
c̣n giết chết con cái lẫn nhau. Liên hệ trong
t́nh nhân loại mạnh mẽ hơn sự chia rẽ v́
lư do lo sợ hay v́ thành kiến.
Thượng Đế
cho chúng ta khả năng
lựa chọn. Chúng ta có
thể lựa chọn để giảm thiểu sự đau đớn, chúng ta có thể
lựa chọn để làm việc chung cho ḥa b́nh.
Chúng ta có thể và
phải hoàn thành những điều thay đổi này “
Trần Lợi